توحید و معرفت خدای متعال - جلسه 3

آیا می‌شود من و شما سازنده نداشته باشیم؟

---

یادآوری: نتیجه بحث ما تا به اینجا این بود که در عین اینکه ما ابزار به سوی شناخت خالق نداریم ولی به خوبی او را می‌شناسیم و این نشانگر آن است که شناخت خدا در خلقت ما لحاظ شده است و خدای متعال خود را به ما معرفی کرده است.

می‌خواهیم بیشتر با معرفت خداوند متعال آشنا شویم و از این رو به کلام خود خالق در این زمینه رجوع می کنیم؛ البته این کار را نه به جهت اثبات بلکه به جهت روشن شدن این سوال که «این شناخت در چه زمان صورت گرفته است؟» انجام می دهیم:

بسم الله الرحمن الرحیم «فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتیِ فَطَرَ النَّاسَ عَلَیهَا لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَالِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ وَ لَاکِنَّ أَکْثرََ النَّاسِ لَا یَعْلَمُون» (سوره روم آیه 30)

«فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفًا» روی خود و توجهت را، با میل و رغبت به سوی دین بگردان. این دین چیست؟ «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتیِ فَطَرَ النَّاسَ عَلَیهَا» آن مدل خلقتی که خدای متعال بر آن مدل مخلوقاتش را بر پا داشته و خلق نموده است. سپس فرمود «لَا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ»، این را نمی‌شود دستکاری کرد. شما می‌توانید مثلا با یک جراحی قیافه صورت را کمی تغییر دهید ممکن است در جسمِ من تغییراتی رخ دهد اما توجه کنید خدای متعال می‌فرماید فطرت برپاست و تغییر نمی‌یابد. «وَ لَاکِنَّ أَکْثرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُون» اما خیلی از مردم نمی‌دانند!

خدای متعال در این آیه، به ما تعلیم می‌کنند که آن خلقتی که من خلق کردم خلقتی است که در آن معرفت خدای متعال لحاظ شده است. در تمامی مخلوقات خدای متعال چیزی نهاده شده است که غیر قابل تغییر می‌باشد و آن فطرت است. در توضیح این آیه، ائمه علیهم السلام فرموده‌اند که «فَطَرَهُم عَلَی التُّوحید» خدای متعال انسان‌ها را بر یکتاپرستی، بر باور یکتایی، بر شناخت خدای یکتا خلق نموده است.

در ابتدا سخن در این بود که به نظر می‌آید تنها راهی که می‌شود خدا را بشناسیم آن است که از بیرون این معرفت از طریق خدای متعال برای ما وجدانی شده باشد.

اولین برهان عقلی در توحید

اشیایی که در اطراف ما هست، امکان دارد سازنده نداشته باشد؟ از یک اتفاق یا از یک انفجار بزرگ می‌شود مثلاً یک لپ تاپ یا تلویزیون درست شده باشد؟ خیر؛ شما به محض اینکه آن را ببینید هرکس که بپرسد آیا این را کسی ساخته، شما بلادرنگ می گویید بله؛ سازنده ای دارد. حال می‌شود من و شما سازنده نداشته باشیم؟

ملاحظه نمودید چه ساده اقرار کردیم سازنده ای داریم! به سادگی، به روشنی، به سرعت، بدون هیچ زحمت و تکلف، من یافتم که سازنده دارم.

ما هرگز با دیدن یک تابلوی نقاشی اینگونه قضاوت نمی‌نماییم که رنگ و پارچه به خودی خود و طی یک اتفاق حساب نشده به هم پیوستند و این نقاشی درست شده است! آیا من و شما به قدر یک تابلو قیمت نداریم؟ تابلوی یک نقاش قیمت دارد. خود نقاش قیمت ندارد؟ ما هر روز معنا و مفهومی را به شکلی اعجاز انگیز به صوت تبدیل می‌نماییم و با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم و هنوز کامپیوتری ساخته نشده است که بتواند این تفهیم و تفاهم را، انجام دهد. این سازنده نمی‌خواهد؟ این چه حرکت خلاف عقلی است که هر جا نظر می‌کنم سازنده را می‌یابم اما به خودم نظر نمی‌کنم! عقل، به هر چیز که برخورد کرد، بر سازنده داشتن آن اذعان دارد.

 انکار کردن خدا به لحاظ عقلی امکان ندارد!

لازمه انکار خدا این است که به همه عالم یعنی به همه ابعاد این عالم احاطه داشته باشیم. بعد نکته دوم همانگونه که اثبات دلیل می‌خواهد انکار هم دلیل می‌خواهد. دلیل منکر، برای نبود خدا چیست؟ این خیلی مهم است. هنوز کسی یافت نشده است که وجود خدا را با دلیل انکار کند و فقط توانسته است بگوید که نمی‌پذیرم.

 خالق، عقلاً مالکِ مخلوقاتش است.

مالک دستگاهی که شما ساختید، کیست؟ عقلاً سازنده و خالق، مالک است. «لله ما فی السماوات و ما فی الارض». همه چیز برای اوست.